Is geoengineering de oplossing? (Querulant)

Stel, de aarde wordt warmer. Ja stel, want het bewijs van die opwarming is nog immer niet geleverd. .

Stel, we interesseren ons alleen voor de negatieve gevolgen daarvan  (er zijn namelijk nogal wat positieve gevolgen te bedenken, maar die negeren we nu even).Stijgen van de zeespiegel, overstromingen, honger, epidemiëen, uitstervende diersoorten.

Stel we gaan ervan uit dat de mens een belangrijke veroorzaker is van dit broeikasgevaar (ook dat is niet bewezen, fluctuaties in de zonnestraling zouden minstens zo belangrijk zijn volgens menige wetenschapper).

Er zijn dan twee oplossingen denkbaar:

De ene oplossing gaat ervan uit dat de mens een gulzig en zorgeloos wild beest is dat getemd moet worden. Hij verstookt zoveel kolen olie en gas dat er een verstikkende hoeveelheid  van het broeikasgas CO2 in de atmosfeer komt. De oplossing is dan: minder stoken, energiebesparing. Ongeveer 50 tot 80% minder fossiele brandstoffen gebruiken.

Die oplossing is weliswaar populair bij activisten en auteurs van beleidsnota's, maar in de praktijk weinig succesvol. Mensen douchen zolang als ze dat zelf prettig en nodig vinden en vragen zich tijdens het douchen niet af of toekomstige generaties nog wel op deze planeet zouden kunnen leven. Op zinloos autogebruik betrapt U heel makkelijk Uw buurman, zelf bezondigt U zich er niet aan (en dan: voor de pret auto rijden, is dat zinloos?)

Aangezien de vrijwillige energiebesparing tot nu toe  niet lukt wordt er hartstochtelijk gepleit voor dwangmaatregelen: verhoog de belastingen op brandstoffen dan gaan mensen vanzelf minder gebruiken. Ook die optie werkt niet: er zit al heel veel belasting op brandstof, maar blijkbaar biedt het 'stoken' zo onvoorstelbaar veel voordelen dat iedereen de prijsverhoging mokkend accepteert en gewoon doorstookt.

Een veel gebruikt extra argument 'We moeten zuinig zijn omdat de brandstoffen ooit op zullen raken' lijkt uit de gratie te raken. Zelfs een topambtenaar van het toch zeer milieubewuste RIVM, de heer Bert Metz verwijst het naar het rijk der fabelen. Hij wil wel minder fossiele brandstoffen gebruiken, maar niet vanwege dreigende tekorten.  'Het stenen tijdperk is ook niet gestopt omdat de stenen op waren' zo is zijn frappante redenering in een interview voor Vara's Radio 5 programma Punch. Dat we jaren lang bang zijn gemaakt met tekorten wijt hij aan de gebrekkige kennis van het moment, en over het feit dat tal van verstandige lieden al jaren zeggen dat er geen enkele reden is om te vrezen voor een tekort aan fossiele brandstoffen wordt gemakshalve vergeten (Beluister hier de real audioversie - 3 minuten - van dit interview).

In het Japanse Kyoto is eind 1997 afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen te beperken, maar volgens de amerikaanse hoogleraar Patrick Michaels zullen de effecten van die maatregelen, in het onwaarschijnlijke geval dat ze werkelijkheid worden alleen merkbaar zijn in de portemonnee (ze zijn erg duur) en niet op de thermometer. De ermee bereikte daling van de temperatuur is onmeetbaar klein. Professor Michaels staat echter op de loonlijst van de kolenindustrie en de broeikasprofeten beschouwen dat als het ideale argument om niet inhoudelijk op zijn beweringen in te gaan.

Het is curieus dat de broeikasprofeten het in hun ogen zo enorme gevaar willen bestrijden met zulke slappe middelen als gedragsverandering of belastingverhoging. Als ze gelijk krijgen is er meer nodig om de afkoeling van de aarde te bewerkstelligen, dan is er meer behoefte aan ingenieurs dan aan dominees, want dan moet er een Deltaplan bedacht worden.

De Californische hoogleraar natuurkunde Gregory Benford constateerde in het tijdschrift Reason dat de discussies over het broeikaseffect duidelijk hebben gemaakt dat de mens invloed kan hebben op het weer en het klimaat. Er waren daarvan al langer voorbeelden: de Russen zorgden dat het in Moskou droog was op de dag dat er een militaire parade plaatsvond, en via dezelfde techniek zorgden de Amerikanen er voor dat boeren het op hun akker konden laten regenen. Benford redeneerde: als mensen het weer en het klimaat kunnen beinvloeden, dan hoeft dat toch niet per se op een slechte manier te gaan.... laten we het dan goed doen!

Onder de noemer 'geo-engineering kwam Benford  met een aantal suggesties:
*  Als iedereen in Los Angeles zijn dak wit zou schilderen wordt de stad fors kouder en hoeft de airco minder aan, het zou volgens een wetenschappelijke studie een forse besparing van fossiele brandstoffen geven.
* Als je asfalt mengt met glas krijg je glasfalt. Daar kun je net zo goed op rijden, maar het reflecteert meer zonlicht en werkt dus koelend.
* De kleine stofdeeltjes die een vliegtuig in het milieu verspreidt stimuleren de wolkvorming, daardoor koelt de aarde af. Laat daarom de vliegtuigen maar wat meer vervuiling produceren, hoog in de lucht heeft toch niemand daar last van.
* Als je ijzervijlsel in de oceaan dumpt dan gaat daardoor lokaal het plankton explosief groeien, neemt een forse hoeveelheid CO2 uit de lucht op en zakt vervolgens naar de bodem.

En steeds rekende hij voor dat de oplossingen goedkoper  zouden zijn dan het huidige voorgestelde beleid van drastische energiebesparing. Nu zou uitgezocht moeten worden of ze geen onoverkomelijke milieubezwaren  hebben..

Ook in Nederland bestaat dergelijke creativiteit. De Utrechtse hoogleraar Schuiling dacht na over het voorspelde stijgen van de zeespiegel en kreeg een inval: waarom verhogen we de bodem dan niet? De industrie kampt op het ogenblik met een overschot aan afvalzuren. Als je die op strategische plaatsen in de grond pompt in een diepe kalklaag  dan gaat dat zuur een reactie aan waarbij gips ontstaat. Gips heeft tweemaal zoveel volume als kalk en dus stijgt vervolgens de bodem. Op kleine schaal heeft Schuiling al geëxperimenteerd met dit mechanisme en het bleek te werken. Of het veilig is om onder bijvoorbeeld een woonwijk toe te passen is de vraag, maar er lijkt weinig in de weg te staan om op zee zo een soort natuurlijke golfbreker te creëeren. Schuiling meent overigens ook dat op deze wijze het aanleggen van een vliegveld in zee eenvoudiger dan wel goedkoper wordt. (Met als voorbeeld de laaggelegen eilandengroep de Malediven in de Indische Oceaan legt prof Schuiling uit hoe zijn 'optilplan' werkt (Real Audio 3 min, uit een inteview voor Vara's Punch)..

Schuiling heeft nog meer ideeën om het broeikaseffect (of de gevolgen daarvan) te bestrijden. Hij wijst er op dat onder de woestijnen nog een enorme hoeveelheid loze ruimte is die je, mocht de zeespiegelstijging uit de hand lopen, als een enorme overloopput zou kunnen gebruiken. Zelf schrikt hij enigszins terug van de enorme kosten van een dergelijk project. Enthousiaster is hij over een al wat ouder plan van hemzelf: gooi het overschot aan varkensmest in zee. daardoor stimuleer je een hoeveelheid biomassa die een forse hoeveelheid CO2 aan de lucht onttrekt. Ook dit is in de praktijk uitgeprobeerd. De voorspelde gunstige effecten werden enigszins teruggevonden en van nadelige effecten werd niets gevonden. Eigenlijk was het effect teleurstellend klein. De Nederlandse mestberg komt op de Nederlanders als enorm over, je hebt maar een piepklein stukje oceaan nodig om hem helemaal te laten verdwijnen. (Ook hierover sprak Schuiling voor de Vara - Real Audio 3 min).

En zo zijn er nog veel meer voorbeelden. De Amsterdamse hoogleraar Pier Vellinga wil koolzuurgas de grond in pompen, de Wageningse hoogleraar Jacques Slanina bepleit een ophoging van de waterstand dan wel het lokaal ontpolderen omdat zo het veen niet meer in staat is om CO2 in de atmosfeer te lozen. Slanina komt bovendien met een oplossing die de milieubeweging niet aangenaam zal zijn: een deel van het broeikaseffect wordt nu veroorzaakt door dat boeren in de Amazone zoveel bos kappen. Als die boeren een meer Nederlandse wijze van boeren aannemen, dan gaat hun efficiency spectaculair omhoog. dat betekent dat ze veel minder grond nodig hebben, en dus minder bossen hoeven te kappen. Dat is goed tegen het broeikasgevaar, maar de prijs is wel meer gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen.

De vraag is nog steeds of het broeikasgevaar wel reëel is. De voorspellingen over de opwarming van de aarde zijn de afgelopen jaren steeds naar beneden bijgesteld. Ooit voorspelden nette wetenschappers een maximum van 5 graden, nu is dat al gezakt tot 1 graad. Erg urgent lijkt het probleem daarom niet, maar mocht de voorspelde temparatuursstijging  problematisch  worden, dan biedt de creativiteit van de ingenieurs voldoende aanleiding voor een optimistische toekomstverwachting.

Tags: 

Add new comment